Miopiýa, ýakyndan görme diýip hem atlandyrylýar, uzakdaky obýektlere seredende gözüň bulanmagy bilen häsiýetlendirilýän refraktiw görüş ýagdaýydyr, ýakyndan görme bolsa aýdyň bolup galýar. Dünýäde iň köp ýaýran görüş bozulmalarynyň biri bolan miopiýa ähli ýaş toparlaryndaky adamlara täsir edýär. Onuň ýüze çykmagy, esasanam ýaş ilatyň arasynda artýar, şonuň üçin onuň esasy sebäplerini, mümkin bolan täsirlerini we netijeli öňüni alyş strategiýalaryny düşünmegiň möhümdigi barha artýar.
1. Miopiýa näme?
Miopiýa, köplenç ýakyndan görmezlik diýlip atlandyrylýar, göz almasynyň uzalyp ýa-da göz şahasynyň aşa egri bolmagy bilen baglanyşykly refraksiýa ýalňyşlygydyr. Bu anatomiki üýtgeşiklik, gelýän ýagtylygyň gönüden-göni torlu perdede däl-de, onuň öňüne fokuslanmagyna sebäp bolýar we uzakdaky obýektleri görmegiň bulanmagyna getirýär.
Miopiýa, adatça, refraksiýa ýalňyşlygynyň derejesine görä kategoriýalara bölünýär:
1) Pes miopiýa:-3.00 diopterden az resept bilen ýakyndan görmegiň ýeňil görnüşi.
2) Ortaça miopiýa:Resept boýunça -3.00 bilen -6.00 diopter aralygynda üýtgeýän ortaça derejeli miopiýa.
3) Ýokary miopiýa:Miopiýanyň agyr görnüşi, resept boýunça -6.00 diopterden ýokary bolup, köplenç gözüň torlu perdesiniň aýrylmagy, glaukoma ýa-da miopiki makula degenerasiýasy ýaly çynlakaý göz kynçylyklarynyň döremek howpunyň ýokary bolmagy bilen baglanyşyklydyr.
2. Miopiýanyň sebäpleri
Miopiýa genetiki meýillilik, daşky gurşawyň täsirleri we durmuş ýörelgeleriniň täsiri bilen ýüze çykýan köp faktorly ýagdaýdyr. Esasy täsir ediji faktorlar aşakda görkezilen:
Genetik faktorlar
Miopiýanyň maşgala geçmişi adamyň bu keseliň döremek ähtimallygyny ep-esli ýokarlandyrýar. Miopiýadan ejir çekýän ene-atalarynyň biri ýa-da ikisi hem ejir çekýän çagalarda bu refraksiýa ýalňyşlygynyň ýüze çykmak howpy has ýokary bolýar, bu bolsa keseliň güýçli mirasdüşer bölegini nygtaýar.
Daşky gurşaw faktorlary
1) Işiň golaýynda uzak wagtlap:Okamak, ýazmak ýa-da sanly enjamlary uzak wagtlap ulanmak ýaly görme ünsüni talap edýän işler bilen yzygiderli meşgullanmak gözlere uly agram salýar we miopiýa üçin esasy daşky gurşaw töwekgelçilik faktory hökmünde kesgitlenildi.
2) Daşarky gurşawda ýeterlik derejede täsirlenmezlik:Daşarda, esasanam tebigy yşykly gurşawlarda çäkli wagtyň geçirilmegi, esasanam çagalarda miopiýanyň ýaýramagynyň artmagy bilen berk baglanyşyklydyr. Tebigy yşyk täsiriniň gözleriň ösüşini kadalaşdyrmakda we ok boýunça aşa uzalmanyň öňüni almakda gorag rolyny oýnaýandygyna ynanylýar.
Ýaşaýyş ýörelgeleri
Ekranyň öňünde uzak wagtlap galmak, fiziki işjeňligiň azalmagy we daşarda az wagt geçirmek bilen häsiýetlendirilýän häzirki zaman durmuş ýörelgeleri miopiýanyň ösmegine we ösmegine uly goşant goşýar. Bu hereketler görme stresini güýçlendirýär we göz saglygyny gowulandyrmak üçin amatsyz şertleri döredýär.
3. Miopiýanyň alamatlary
Miopiýanyň kliniki alamatlary, adatça, aşakdakylary öz içine alýar:
1) Uzak aralykdaky bulanyk görüş:Ýakyn görýän mahalynda uzak aralykdaky zatlary aýdyň görmekde kynçylyk ýüze çykmaýar.
2) Gözleriň ýygy-ýygydan gyşarylmagy ýa-da streslenmegi:Uzakdaky obýektlere ünsüňizi jemlemek üçin gözüňizi gyrpmaga meýilli bolmak ýa-da uzak wagtlap görme işleriniň netijesinde gözleriň ýadawlygyny duýmak.
3) Başagyrylar:Köplenç uzak wagtlap uzakdaky obýektlere üns bermek bilen baglanyşykly dartgynlyk sebäpli ýüze çykýar.
4) Wizual işlere ýakynlygyň artmagy:Aýdyň görmek üçin telewizora has ýakyn oturmagyň ýa-da okalýan materiallary gysga aralykda saklamagyň zerurlygy.
Eger sizde ýa-da çagaňyzda şu alamatlaryň haýsydyr biri ýüze çyksa, takyk diagnoz goýmak we degişli düzediş çärelerini geçirmek üçin hünärli göz lukmanyndan giňişleýin göz barlagyny geçirmek möhümdir.
4. Miopiýanyň täsiri
Miopiýa, esasanam düzedilmedik ýagdaýynda, durmuşyň hiline düýpli täsir edip biler. Görmegiň bulanyk bolmagynyň närahatlygyndan başga-da, ýokary miopiýa göz saglygy bilen baglanyşykly çynlakaý meselelere, şol sanda aşakdakylara sebäp bolup biler:
1) Tor perdesiniň aýrylmagy:Eger derrew bejerilmese, torly perde gözüň arka tarapyndan aýrylyp, görmegiň ýitmegine sebäp bolup biler.
2) Glaukoma:Miopiki gözlerde ýokary göz basyşy, görme nerwiniň zeperlenme howpuny ýokarlandyrýar.
3) Miopiki Makula Degenerasiýa:Torlu perdesiniň uzak wagtlap uzaldylmagy makula zeperlenmesine we görmegiň bozulmagyna sebäp bolup biler.
5. Miopiýanyň öňüni almak we ony dolandyrmak
Miopiýa genetiki meýilliligi üýtgedip bolmasa-da, dürli subutnama esaslanýan strategiýalar onuň döremeginiň öňüni almaga ýa-da ösüşiniň haýallaşmagyna kömek edip biler. Bu çemeleşmeler durmuş ýörelgesini üýtgetmäge, daşky gurşawa düzediş girizmäge we irki anyklamaga gönükdirilendir:
1) Daşarda geçirýän wagtyňyzy köpeldiň
Barlaglar tebigy yşyklandyryşyň miopiýanyň ösmegine we ösmegine garşy möhüm gorag rolyny oýnaýandygyny görkezýär. Çagalary günde azyndan iki sagat daşarda geçirmäge höweslendirmek gözleriň ösüşini kadalaşdyrmaga we miopiýa töwekgelçiligini azaltmaga kömek edip biler.
2) 20-20-20 hökümdaryny kabul ediň
Uzak wagtlap golaý işde bolmakdan gözleriň agyrmagyny azaltmak üçin 20-20-20 düzgünini ýerine ýetiriň: her 20 minutda azyndan 20 fut uzaklykda ýerleşýän bir zada üns bermek üçin 20 sekunt arakesme ediň. Bu ýönekeý tejribe kirpikli derini gowşatmaga kömek edýär.myşsalary goldaýar we aşa köp ýerleşmeginiň öňüni alýar.
3) Ekran wagtyny çäklendiriň
Sanly enjamlaryň, esasanam çagalarda, aşa köp ulanylmagy miopiýanyň ösmegi bilen berk baglanyşyklydyr. Ýakyn fokus işlerine garaşlylygy azaltmak üçin açyk howada sport bilen meşgullanmak, hobbi ýa-da tebigaty öwrenmek ýaly alternatiw işleri höweslendiriň.
4) Yşyklandyryş şertlerini optimizirläň
Okamak, ýazmak we ekran ulanmak ýaly ähli wizual işleriň gowy ýagtylandyrylan gurşawda ýerine ýetirilmegine göz ýetiriň. Dogry yşyklandyrma gereksiz wizual dartgynlylygy azaldýar we göz saglygyny gowulandyrýar.
5) Göz barlaglaryny yzygiderli geçirip duruň
Miopiýany irki anyklamak we wagtynda bejermek üçin yzygiderli toplumlaýyn göz barlaglary örän möhümdir. Yzygiderli barlaglar, esasanam, miopiýasy bolan çagalar we maşgala taryhy bolan adamlar üçin möhümdir, bu bolsa degişli düzediş çärelerini we ösüşiň monitoringini amala aşyrmaga mümkinçilik berýär.
6. Sanly döwürde miopiýa
Sanly enjamlaryň artmagy durmuşymyza amatlylyk getirdi, ýöne dünýäde miopiýanyň ýagdaýlarynyň köpelmegine hem goşant goşdy. "Sanly göz agyry" ýa-da "kompýuter görüş sindromy" diýlip atlandyrylýan ekrany uzak wagtlap ulanmak ýakyn görme alamatlaryny has-da güýçlendirip biler.
Sanly göz agyrysyny azaltmak strategiýalary
Ekrany uzak wagtlap ulanmagyň zyýanly täsirlerini azaltmak we miopiýanyň ösüş töwekgelçiligini azaltmak üçin aşakdaky usullar maslahat berilýär:
1) Ekranyň ýagtylygyny optimizirläň:Sanly ekranlaryň ýagtylygyny otagyň içindäki daşky yşyklandyryşa laýyklap sazlaň. Bu bolsa ýalpyldawygy azaldýar we aşa köp kontrast sebäpli gözleriň ýadawlygynyň öňüni alýar.
2) Görmek üçin dogry aralygy saklaň:Gözüň dartgynlylygyny azaltmak üçin ekranlaryň degişli aralykda, adatça bir goluň uzynlygynda ýerleşdirilendigine göz ýetiriň. Mundan başga-da, tebigy görüş çyzygynyň döremegine ýardam bermek üçin ekran göz derejesinden biraz aşakda ýerleşdirilmelidir.
3) Yzygiderli göz gyrpmagy türgenleşdiriň:Gözleri çygly saklamak we ekrany uzak wagtlap ulanmak bilen baglanyşykly guraklygy azaltmak üçin ýygy-ýygydan göz gyrpmak möhümdir. Sagdyn gözýaş plyonkasynyň öndürilmegini goldamak üçin aňly we yzygiderli göz gyrpmaga synanyşyň.
Bu öňüni alyş çärelerini gündelik işlerine girizmek arkaly adamlar sanly gözleriň agyrlaşmagynyň täsirini ep-esli azaldyp we gözlerini uzak wagtlap ekran öňünde bolmagyň ýaramaz täsirlerinden goramaga kömek edip bilerler.
7. Netije
Miopiýa global derejede barha artýan mesele, ýöne dogry bilim we öňüni alyş çäreleri bilen ony netijeli dolandyryp bolýar. Durmuş ýörelgelerini üýtgetmek, düzediji linzalar ýa-da ösen bejeriş usullary arkaly sagdyn görmegi saklamak mümkin.
At IDEAL OPTIKA, biz diňe linza üpjün ediji däl, eýsem göz bejerişinde siziň hyzmatdaşyňyzdyrys. Miopiýa çözgütlerimiziň toplumyny öwrenmek we özüňiz we maşgalaňyz üçin has gowy görmäge tarap ilkinji ädimi ätmek üçin şu gün biziň bilen habarlaşyň.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 18-nji dekabry